De SUP-wet voor jouw bedrijf

De SUP-wet in het kort

Plastic heeft veel nuttige eigenschappen en toepassingen. Maar, zoals voor elk materiaal geldt dat wordt gebruikt in verpakkingen of tafelgerei, als je plastic afval verkeerd verwerkt en het in het milieu belandt, zijn er ook gevaren aan verbonden.  

Om het probleem van plastic afval aan te pakken, met name in oceanen en ander open water, nam de EU in 2019 de SUP-wet of SUP-richtlijn aan, ook wel Single-Use Plastics Directive voor genoemd. Deze richt zich vooral op wegwerpplastic dat het vaakst op Europese stranden wordt gevonden, door ze te verbieden, reductiemaatregelen in te voeren en producenten verantwoordelijk te houden. Allemaal met als doel om de milieu-impact van wegwerpplastic te verminderen en een shift naar herbruikbaar te stimuleren. De SUP-wet is onderdeel van de EU Green Deal. 

De SUP-wet beïnvloedt welke verpakkingen en welk wegwerpservies jij als cateraar of ondernemer in een andere sector nog kan en mag gebruiken. Dit artikel geeft je een overzicht van de regels op EU-niveau, en hoe dit zich verhoudt tot lokale regels, bijvoorbeeld in Nederland. 

Een tijdlijn

• 2018 – In mei 2018 presenteert de Europese Commissie hun voorstel voor de SUP-wet 

• 2019 – Op 3 juli 2019 treedt de SUP-wet in werking 

• 2021 – Per 3 juli 2021 zijn bepaalde wegwerpplastic producten verboden in alle EU-lidstaten, zoals plastic bestek, rietjes en borden (zie verderop) 

• 2023 – Per 5 januari geldt de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) wegwerpplastic, in het Engels de Extended Producer Responsibility (EPR). Deze is bijvoorbeeld van toepassing op maaltijdbakken en bekers die plastic bevatten. 

• 2024 – Per 3 juli moeten doppen en deksels vast blijven zitten aan drankverpakkingen, zoals drankflessen tot 3 liter 

• 2024 – Ten minste 77% van wegwerp plastic flessen tot 3 liter moet apart worden ingezameld voor recycling 

• 2025 – Drinkflessen van PET moeten voor ten minste 25% uit recyclaat bestaan 

• 2026 – Er moet een meetbare reductie in de cosumptie van wegwerpplastics behaald zijn 

• 2029 – Ten minste 90% van wegwerp plastic flessen tot 3 liter moet apart worden ingezameld voor recycling 

• 2030 – Alle plastic drinkflessen moeten voor ten minste 30% uit recyclaat bestaan (de PPWR, een andere EU-wet, heeft ook doelstellingen voor minimale percentages recyclaat in verpakkingen gesteld) 

Welke wegwerpplastic verpakkingen zijn er verboden, en wat zijn alternatieven? 

Per 3 juli 2021 trad de SUP-wet in werking in alle EU lidstaten. Vanaf die dag zijn onderstaande producten verboden. Gelukkig zijn bestaan er voor alle verboden producten, goede alternatieven. 

• Plastic rietjes: het verbod geldt voor rietjes van alle soorten plastic, ook van bioplastics zoals PLA. Plastic rietjes zijn alleen toegestaan in ziekenhuizen en alleen voor patiënten die niet in staat zijn zelfstandig voedsel of drank te nuttigen zonder een rietje. 

• • Vervang door: papieren of herbruikbare rietjes 

• Plastic borden: het verbod geldt voor alle plastic borden, ook voor papieren of kartonnen borden met een coating van plastic zoals PE en PLA. 

• • Vervang door: Ongecoate papieren of kartonnen borden, bagasse, palmblad, of herbruikbare opties. 

• Plastic bestek: het verbod geldt voor al het wegwerpbestek dat van plastic is gemaakt, dus ook van bioplastics zoals PLA. 

• • Vervang door: bamboe, hout, papier en herbruikbare alternatieven. 

• Plastic roerstaafjes voor dranken: het verbod geldt voor alle roerstaafjes voor eenmalig gebruik die van plastic zijn gemaakt, inclusief bioplastics zoals PLA. 

• • Vervang door: hout, papier, bamboe en herbruikbare alternatieven zoals metalen lepels. 

• Maaltijdbakken en bekers van piepschuim: het is verboden om maaltijd- en drankverpakkingen van EPS (expanded polystyrene) en XPS (extruded polystyrene) te gebruiken. 

• • Vervang door: maaltijdbakken en -bekers van op grotere schaal recyclebare kunststoffen (bv. rPET) of hernieuwbare materialen (bv. papier, bagasse, bamboe en palmblad). 

• Oxo-afbreekbare producten: wanneer producten gemaakt van oxo-afbreekbare kunststoffen afbreken, kunnen ze microplastics opleveren. Voor dit verbod kon je deze oxo-plastics tegenkomen in tassen, borden en bestek. 

• • Vervang door: gelijkwaardige producten gemaakt van gerecycled of hernieuwbaar materiaal (zoals papier, hout, bamboe, bagasse, palmblad etc.), bioplastics of herbruikbare alternatieven.

De SUP-wet en het schildpadlogo

Naast de verboden op bovenstaande wegwerpplastic producten, gelden er sinds 3 juli 2021 ook etiketteringsvereisten. Omdat alle lidstaten met een overgangsfase van een jaar werkten, werden deze nieuwe vereisten voor consumenten rond de helft van 2022 zichtbaar. 

Vanaf dat moment moesten alle wegwerpbekers die in de EU verkocht werden, zelfs degenen met een coating op waterbasis, worden voorzien van het ‘Plastic in Product’ of ‘Made of Plastic’ schildpadlogo. Dit om de gebruiker er bewust van te maken dat het product plastic bevat. De etiketteringsvereisten met het schildpadlogo gelden ook voor producten als maandverband, vochtige doekjes en tabaksproducten met filters. 

Andere producten die door de SUP-wet geraakt worden

We hebben hierboven ingezoomd op de maatregelen die de meeste gevolgen hebben voor foodservicebedrijven. Maar wees je ervan bewust dat de verboden, beperkingen en etiketteringsrichtlijnen van de SUP-wetgeving verder gaan dan deze punten, en ook gevolgen hebben voor andere producten en industrieën. Zoals:

• Wattenstaafjes met plastic steel: Verboden in de EU sinds juli 2021.
• Plastic ballonstokjes: Verboden in de EU sinds juli 2021.
• Menstruatieproducten: Sinds juli 2022 gelabeld met een ‘Plastic in Product’-schildpadlogo.
• Vochtige doekjes: Sinds juli 2022 gelabeld met een “Plastic in Product”-schildpadlogo.
• Tabaksproducten: Sinds juli 2022 gelabeld met een ‘Plastic in Product’-schildpadlogo.

Verschillende implementaties van de SUP-wet in de EU 

De SUP-wet is een ‘richtlijn’ (directive), en geen ‘verordening’ (regulation). Het omvat daarom een aantal basisregels waar EU lidstaten aan moeten voldoen. Ze mogen echter zelf bepalen welke regels ze invoeren om bepaalde doelstellingen te behalen, en mogen zelfs lokaal extra strenge regels invoeren. 

Dat verklaart waarom de regels die in Nederland gelden niet helemaal hetzelfde zijn als de regels die bijvoorbeeld in Duitsland, België of andere lidstaten van toepassing zijn. 

Wat komt er verder aan rondom de SUP-wet?

Op lokaal niveau moet elke EU-lidstaat maatregelen nemen om het gebruik van wegwerpbekers en takeaway-maaltijdverpakkingen terug te dringen. Afzonderlijke lidstaten kunnen bijvoorbeeld denken aan statiegeldregelingen, het in rekening brengen van het gebruik van plastic wegwerpartikelen, marktrestricties zoals een verbod op het gebruik van wegwerpartikelen als iemand iets ter plekke opeet, en het invoeren en promoten van herbruikbare alternatieven.

De EU definieert een herbruikbare verpakking als een product dat bewust zó ontworpen, gemaakt en op de markt gebracht is, dat het hergebruik daadwerkelijk mogelijk maakt (EN 13449:2004).

Per 2026 moeten alle EU lidstaten een meetbare vermindering van het gebruik van wegwerpplastics ten opzichte van 2022 kunnen aantonen. Er is geen reductiepercentage vastgesteld door de EU, en ook geen specifieke regels om deze vermindering te bereiken. Lidstaten mogen hierin hun eigen route bepalen. 

De SUP-wet is dus geen totaalverbod op al het wegwerpplastic, maar een manier om de trend van wegwerp te doorbreken en een vermindering hiervan te bereiken.

Hoe zorg ik dat ik aan de SUP-wet voldoe?

Zou je wel wat ondersteuning willen bij het analyseren van jouw huidige (wegwerp)verpakkingen en het omzetten naar een toekomstbestendig assortiment? We kijken graag met je mee, om producten te kiezen die bij jouw organisatie en gebruikers passen. Neem gerust contact met ons op. 

Handige bronnen over de SUP-wet

• SUP nieuwsbrief van Bunzl Nederland 

• Website van Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (MIW) 

• Website van Inspectie Leefomgeving & Transport (IL&T) 

Francisco Morcillo

“We vertalen duurzaamheidsstrategie naar concrete stappen, zodat je met vertrouwen verantwoorde keuzes kunt maken voor je verpakkingen.”

Mail ons